Psycholog - osoba, która ukończyła 5- letnie studia magisterskie na kierunku psychologia. Z uwagi na to, że ustawa o zawodzie psychologa wchodzi dopiero w życie konieczne jest zachowanie ostrożności w rozróżnianiu osób, które faktycznie są psychologami od tych, które jedynie się za nich uważają (po różnego rodzaju kursach, warsztatach, studiach podyplomowych). Przepisy prawne, które dotychczas obowiązują pozwalają KAŻDEMU na nazwanie się psychologiem i otwarcie prywatnego gabinetu psychologicznego bez posiadania do tego jakichkolwiek kwalifikacji.
Psycholog może: prowadzić diagnostykę psychologiczną (wiele tzw. testów diagnostycznych- na przykład: inteligencji, osobowości- może być stosowanych jedynie przez psychologów), psychoedukację, wsparcie psychologiczne, udzielać porad, prowadzić warsztaty różnego rodzaju umiejętności, takich, jak: skuteczna komunikacja, asertywność, kompetencje wychowawcze.
Nie może: prowadzić psychoterapii, przepisywać leków, wystawiać zwolnienia lekarskiego ani skierowania na oddział psychiatryczny lub badania.
Zasady etyczne pracy psychologa określa kodeks etyczny Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz przepisy prawne, takie, jak ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. To na ich podstawie psycholog jest zobowiązany do przestrzegania tajemnicy zawodowej oraz jest zwolniony z jej przestrzegania w pewnych okolicznościach (zagrożenie zdrowia i życia pacjenta lub innych osób). Szczegółowa opinia prawna na temat tajemnicy zawodowej psychologa znajduje się na stronie Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Psychiatra - osoba, która ukończyła medycynę oraz specjalizację w zakresie psychiatrii (analogicznie do innych specjalizacji: okulistyki, chirurgii, laryngologii itp.). Zajmuje się diagnozą zaburzeń psychicznych i ich leczeniem farmakologicznym.
Może wystawić zwolnienie lekarskie, skierowanie na badania lub na oddział psychiatryczny.
Nie może prowadzić psychoterapii ani posługiwać się tymi narzędziami diagnostycznymi, których używanie wymaga posiadania dyplomu psychologa.
Psychoterapeuta - osoba, która po 5- letnich studiach (zwykle psychologii lub studiach medycznych, czasem także po innych kierunkach takich jak socjologia, resocjalizacja- co jest obecnie przedmiotem konfliktu w środowisku specjalistów) ukończyła 4 lub 5- letnią szkołę (nazywaną też myląco kursem) psychoterapii.
Psychoterapeuta powinien przejść własną psychoterapię – aby móc bardziej „obiektywnie” postrzegać trudności pacjenta oraz sytuacje mające miejsce w relacji terapeutycznej, a nie przez pryzmat własnych nieuświadomionych trudności.
Obowiązkiem zawodowym psychoterapeuty jest także udział w systematycznej i częstej (systematycznie 3 razy w roku to nie to samo, co systematycznie 3 razy w miesiącu) superwizji – czyli omawianiu merytorycznych i etycznych trudności z bardziej doświadczonym specjalistom mającym zawodowy tytuł superwizora psychoterapii.
Podobnie jak w przypadku psychologów- obecnie brak jest regulacji prawnych określających kto może tytułować się psychoterapeutą i prowadzić gabinet psychoterapii. Jest to sytuacja zagrażająca dobru pacjentów. Zasady etyczne pracy psychoterapeuty określają kodeksy etyczne zawodowych towarzystw, do których należy psychoterapeuta oraz przepisy prawne, takie, jak ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. To na ich podstawie psychoterapeuta jest zobowiązany do przestrzegania tajemnicy zawodowej oraz jest zwolniony z jej przestrzegania w pewnych okolicznościach (zagrożenie zdrowia i życia pacjenta lub innych osób).
Psychoterapeuta nie może: przepisywać leków, wystawiać skierowania na oddział psychiatryczny lub badania, wystawiać zwolnienia lekarskiego; jeśli nie jest psychologiem, to nie może też posługiwać się częścią narzędzi diagnostycznych.
!! Informacje o ukończeniu danych studiów, specjalizacji, szkoły psychoterapii i miejscach zdobywania doświadczenia zawodowego powinny się znajdować na stronie internetowej specjalisty jeśli prowadzi on swoją prywatną praktykę. W przeciwnym razie nie możemy mieć pewności co do tego, co ma na myśli osoba tytułująca się jako psycholog, psychoterapeuta lub świadcząca usługi w zakresie psychoterapii bądź pomocy psychologicznej.