Terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing, desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą ruchu gałek ocznych) jest metodą leczenia wynalezioną przez amerykańską psycholog Francine Shapiro w latach 80 XX wieku.

Wbrew swej egzotycznej nazwie, jest to metoda oparta na nauce, jej skuteczność potwierdzają liczne badania naukowe- dzięki czemu zyskała ona rekomendację Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

W 2012 roku rozpoczęło działalność Polskie Towarzystwo Terapii EMDR. Na jego stronie można znaleźć szczegółowe informacje na temat tej metody terapeutycznej oraz wykaz rekomendowanych terapeutów upoważnionych do jej stosowania.

Terapia EMDR składa się z ośmiu faz. Niezwykle ważne miejsce zajmuje w niej proces diagnostyczny- gdyż umożliwia on stworzenie adekwatnego, indywidualnego planu leczenia oraz faza przygotowawcza- skupiona na zbudowaniu relacji terapeutycznej (zgodnie z badaniami naukowymi jest to jeden z najważniejszych czynników leczących w każdym podejściu terapeutycznym) oraz stabilizacji objawowej pacjenta (rozwój umiejętności radzenia sobie z objawami, trudnymi emocjami itp.) Dopiero po rzetelnym przeprowadzeniu powyższych faz możliwe jest przejście do pracy w obszarze desensytyzacji i przetwarzania trudnych doświadczeń. U osób po wielu poważnych doświadczeniach urazowych, zmagających się z licznymi, utrwalonymi objawami te dwie fazy leczenia mogą trwać długo (kilka miesięcy, a nawet lat).

Wbrew rozpowszechnionej opinii, terapia EMDR nie skupia się na pracy nad „przeszłością”. Jest to tylko jeden z trzech elementów, jakie obejmuje ta terapia. „Przeszłość” to w EMDR wspomnienia wydarzeń które przyczyniły się do wystąpienia problemów, z którymi borykamy się tu i teraz. Emocje, myśli i odczucia z ciała, jakie pojawiają się podczas pracy nad wspomnieniami wydarzeń z przeszłości mogą ale nie muszą być takie same, jakie towarzyszyły nam w przeszłości. Ważne jest to, co pacjent czuje, myśli, odczuwa w ciele tu i teraz, gdy przypomina sobie trudne wydarzenie z przeszłości, a nie to co przeżywał tam i wtedy.

Celem terapii EMDR jest to, by- jak to ujęła twórczyni tego nurtu Francine Shapiro- „zostawić przeszłość w przeszłości”. Warto dodać, że nie chodzi tylko tu tylko o traumatyczne wspomnienia. Część osób zgłaszających się po pomoc nie doświadczyła wydarzeń stricte traumatycznych (tzw. traum przez „T” czyli sytuacji zagrożenia zdrowia i życia) ale innych sytuacji, które miały na nie negatywny wpływ i przyczyniły się do rozwoju objawów. Na przykład u osoby, której problemy dotyczą lęku społecznego i małej pewności siebie przepracowania mogą wymagać sytuacje związane z byciem zawstydzanym jako „metodą” stosowaną przez jej nauczyciela w celu zmotywowania jej do nauki oraz doświadczenia bycia wyśmiewaną przez rodzeństwo z powodu wady wymowy.

Poza pracą nad przeszłością terapia EMDR obejmuje też „teraźniejszość”- sytuacje podtrzymujące występowanie objawów, będące tzw. triggerami czyli wyzwalaczami emocji przypominających te z przeszłości. Posługując się poprzednim przykładem, może to być sytuacja bycia skrytykowanym przez szefa na oczach innych pracowników lub spotkanie osoby, która w przeszłości najmocniej dokuczała.

Ostatni element pracy w EMDR to „przyszłość”- obejmuje on przepracowanie największych obaw pacjenta dotyczących funkcjonowanie w przyszłości oraz stworzenie i wzmocnienie scenariuszy skutecznego radzenia sobie z trudnościami w przyszłości. Na przykład w sytuacji bycia ponownie skrytykowanym publicznie lub w sytuacji spotkania osoby, która w przeszłości wyrządziła nam coś złego.